Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı  
ANA SAYFABİZHABERİZREKLAM
   
KIBRIS TÜRKÇESİYLE TANIŞIRKEN…
İÇERİK
BAŞLIKLAR

Attila AŞUT

Kıbrıslı Türklerin Türkçesi, Türkiye Türkçesinden kimi farklılıklar gösteriyor. Sözgelimi onların "şapka" sorunu yok! Türkçeyi Arapçanın etkisinden arındırmak istercesine, heceleri ince-kalın diye ayırmadan seslendiriyorlar. Örneğin "acil", "adil" gibi ilk hecesi uzun söylenmesi gereken sözcükleri uzatmadan, dümdüz okuyorlar. Ayrıca ünsüz harflerin sertlerini yumuşatıp yumuşaklarını sert söylüyorlar. Ülkenin adı bile konuşma dilinde "Kıbrıs" değil "Kıprıs". Pabuca "babuç", taşa "daş" diyorlar. Bir şeyin güzelliğinden yararlanılmasını isterken, "dadını çıkaralım" diye konuşuyorlar...

Kıbrıs ağzında "k" harfinin yerini "g" almış. Örneğin "kavlamak" sözcüğü "gavlamak" olmuş. Kalbura "galbur", kalına "galın", kaşığa "gaşık", kalabalığa "galabalık", komşuya "gomşu", sıskaya "sısga"  diyorlar. "St" ünsüzleriyle başlayan "statü", "stat", "strateji" gibi Batı kaynaklı kimi sözcüklerin başına "ı" ünlüsünü getirip "ıstatü", "ıstad", "ıstrateji" diye seslendiriyorlar. Bizdeki küçültme eki de Kıbrıs Türkçesinde biraz değişikliğe uğramış. Küçük eve "evcik", küçük kıza "kızcık" diyorlar. Yufka hamuruyla yapılan ve içinde tereyağı ile bal bulunan Kıbrıs tatlısının adı ise "katmercik"...

Kıbrıs Türkçesinde "ile" bağlacının kullanımı da bir hoş! Yenilerde yayımlanmış bir kitabın adını okurken gülümsemeden edemedim: "Nenemin Deyişiynan".

Kıbrıs ağzında soru eki kullanılmıyor; soru tümceleri vurgu ile oluşturuluyor.

* * *

Sami Özuslu, Kıbrıslı bir gazeteci. Sol eğilimli SİM TV'de "Sabah Kahvesi"ni hazırlayıp sunuyor. Biraz bizdeki sabah izlencelerine benzese de onlardan daha nitelikli. Sami Özuslu; şamatasız, ağırbaşlı, serinkanlı, eleştirel sunumuyla dikkat çekiyor. Gazete haberlerini özetlerken espri de yapıyor. Eleştiri oklarından KKTC yönetimi kadar Türkiye de payını alıyor. Ama hamasetten ve popülizmden uzak duruyor. Mizah yaparken bile ciddiyetini koruyor, düzeyi düşürmüyor.

Sami Özuslu'nun sunduğu izlence içinde bir de "Günün Sorusu" var ki, benim ilgimi en çok o bölüm çekiyor. Her sabah bir sözcük ya da deyim soruluyor izleyicilere. Bu sözcük oyunu bizdekilerden hayli farklı. Sunucu, günün sorusunu yöneltirken, "Anlamını biliyorsanız yazın, bilmiyorsanız atın! Atmak serbest!" diyor.

Sözcüklere duyduğum derin ilgiden olacak, hem sorular hem bunlara verilen yanıtlar ekrana bağlıyor beni. Sorulara genellikle alaysı karşılıklar veriyor izleyiciler. Bazıları da sözcüklerin anlamını açıklarken sözü ille de hükümet uygulamalarına getirip siyasal göndermeler yapıyor. Hatta "günün sözcüğü"nden yola çıkarak taşlama türünde şiir gönderenler bile oluyor!

Birkaç gün üst üste "endek göndek", "impitüf", "cırlamak" gibi sözcüklerin anlamları soruldu. Kıbrıs ağzında kimi sözcüklerin hem söylenişi hem anlamı değişiklik gösteriyor. Örneğin Türkiye Türkçesinde "endek göndek" diye bir deyim duymadım. KKTC'de "saçma sapan", "dandik", "boş", "değersiz" anlamında kullanılıyor. Dinleyicilerden biri soruyu yanıtlarken taşı gediğine koyuyor; tanımlamayı, KKTC'nin bugünkü durumuna benzetiyor!

"İmpitüf" dedikleri de bizim "enti püften" diye bildiğimiz sözcük. "Cırlamak" ise Türkiye Türkçesinde "ince sesle bağırmak" iken Kıbrıs ağzında "caymak", "vazgeçmek", "sözünden dönmek", "oyunbozanlık" anlamlarına geliyor...

KKTC televizyonlarında hem Türkiye Türkçesiyle hem Kıbrıs ağzıyla konuşan sunucular var. Sami Özuslu, Kıbrıs ağzıyla konuşanlardan. Azeri Türkçesinden sonra Kıbrıs ağzını da sevmeye başladım. Biraz daha çaba gösterirsem Kıbrıs Türkçesini sökeceğim galiba!

attila.asut@gmail.com

 

“MAZBATA” DEDİKLERİ… “BEKA”DAN “MAŞERİ VİCDAN”A… BAHARI BEKLERKEN… YANLIŞLAR DÜZELTİLMEK İÇİNDİR! DÜNDEN BUGÜNE “MÜRETTİP HATALARI” BİR BİR EKSİLİRKEN YOLDAŞLARIMIZ… HÜSEYİN ATABAŞ İÇİN EDİTÖRLÜK ZOR ZANAAT MANİFESTO ARADA KALMAK… KIBRIS TÜRKÇESİYLE TANIŞIRKEN… ÖZ TÜRKÇE SÖZCÜKLER UFAK TEFEK DEĞİNMELER YANLIŞ BİR SÖYLEM GENE EKLER VE BAĞLAÇLAR ÜZERİNE BİR YILI GERİDE BIRAKIRKEN… DOLANDIRILAN PARA MI DEVLET Mİ? ŞİİR BÖYLE SEVDİRİLMEZ! DİL YAZILARI NE ZAMAN KİTAPLAŞACAK? YAŞAM NASIL YİTER? ÖZEL ADLARIN ÖZENSİZ YAZIMI YORUMLAR VE KATKILAR SORGULAYAN OKURU SEVİYORUM! “MEŞRU” NE DEMEK? OKUR GÖZÜYLE GENE KİTAP ADLARI YANLIŞ KİTAP ADLARI HANGİSİ BİTİŞİK, HANGİSİ AYRI? TDK, KAFA KARIŞTIRIYOR! BİLEŞİK SÖZCÜKLERİN YAZIMI
 
1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10
 8 :
 

Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı

BİZHABERİZ BAĞIMSIZ HABER PORTALI | Bizhaberiz.net © 2018 | Son Güncelleme : 23.04.2019 - 08:02:32 | Şu an 126 kişi online | Kullanım Koşulları