Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı  
ANA SAYFABİZHABERİZREKLAM
   
“SÖZCÜKTE TÜMCE YANLIŞI”
İÇERİK
BAŞLIKLAR

Attila AŞUT

Üstün Yıldırım, bir kütüphaneci; dolayısıyla yayınlarla içlidışlı bir insan. Onun bir başka özelliği ise Türkçeye duyduğu derin ilgi.

Üstün Bey, kurulduğu günden beri BirGün‘ün sıkı izleyicilerindendir. Gazeteyi satın almak için bazen bayi bayi dolaştığı olur. Gazetesine bu denli bağlı olunca üstüne titremesi doğaldır. Haberlerde dil yanlışı görünce sinirlenir. Böyle durumlarda gazete yöneticilerine ve bu köşenin yazarına iletiler gönderir, bazen abartılı tepkiler verir...

Üstün Yıldırım'ın yazarlık yönü de var. Nitekim yerli ve yabancı, ünlü ünsüz 34 yazarın kitaplarında saptadığı Türkçe yanlışlarını, çeviri özensizliklerini, anlatım bozukluklarını "Sözcükte Tümce Yanlışı" adlı bir kitapta toplamış. Tümü dil yazılarından oluşsa da sıkıcı bir kitap değil. Hatta yer yer eğlenceli olduğunu bile söyleyebilirim! İğneleyici bir dili var. Gece Kitaplığı'ndan çıkan bu ilginç çalışmayı deneme tadı alarak okudum ben.

Kitabın adını ilk bakışta yadırgıyor insan. Doğrusu "Tümcede Sözcük Yanlışı" olmalı diye düşünüyor. Yazar, "Bir türlü derlenip toparlanamayan, ağızdan bir türlü çıkarılamayan, çıkarıldığında da bir şey anlatmayan sözler için" bir tür alaysama olarak seçmiş bu adı.

Kitapta Aziz Nesin, Melih Cevdet Anday, Attilâ İlhan, Emre Kongar, Oktay Sinanoğlu, Mina Urgan, Firuzan Tekil, Ayfer Tunç gibi tanınmış yazarlar da mercek altında! Onların sözcük, terim, deyim, atasözü kullanımındaki özensizlikleri, bilgi yanlışları, dildeki tutarsızlıkları bir bir örnekleniyor bu çalışmada.

Örneğin Mina Urgan'ın "Bir Dinozorun Gezileri" kitabında geçen "ıslak çamur" sözüne takılmış yazar. "Islak olmasa çamur olmazdı, toprak olarak kalırdı" diyor haklı olarak.       "Motor" sözcüğünün Fransız aksanıyla "motör" diye yazılmasını da yadırgıyor.

Attilâ İlhan'ın "Yaraya Tuz Basmak" romanında kullandığı "miğde", "bağdemcik", "seğreme", "deygin" gibi yazımların yanlışlığına dikkat çekiyor.

Prof. Oktay Sinanoğlu'nun Batı kaynaklı kimi terimleri Türkçeleştirme çabasını överken çok sayıda Arapça-Farsça sözcük kullanmasını, hele de üniversiteye "evrenkent" diyen bu kişinin öğrenciye "talebe" demesini şaşkınlıkla karşılıyor. Bu arada "cönk" sözcüğü yerine ısrarla "gönç" demesine de bir anlam veremediğini söylüyor.

"Tarla Pilavı" adlı kitapta ise Mehmet Güner'in "sağ yaşayan insan" nitelemesini irdeleyip "ölü yaşanabilir mi?" diye soruyor ve ekliyor: "İnsan sağsa yaşıyor olması kaçınılmazdır."

Aynı yazarın "O güzelim bankların üstünde yaşlı ihtiyarlar uzanmış" tümcesindeki "yaşlı ihtiyarlar" sözüyle de dalgasını geçiyor.

Çevirmenleri de es geçmemiş Üstün Yıldırım! Örneğin İpek İbik'in çevirdiği "Psiko-Analist" adlı kitapta "kumarbazcı" diye bir sözcük kullanmasını ti'ye almış!

Sıkça yapılan "de / da" ve "ki" eklerinin yanlış yazımına ilişkin örnekler de var kitapta. Ne ki kendisi de birkaç yerde aynı yanlışa düşmüş. Belki dizgi yanlışıdır. Böyle bile olsa eleştirdiği yanlışların kendi yazısında olmaması gerekirdi.

Üstün Yıldırım, yazım yanlışlarının yanı sıra Ayfer Tunç'un "Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi" adlı kitabında Arhavi ilçesinin Artvin yerine Rize'ye bağlı gösterilmesini de eleştirmiş. Ama "Dibi Tutmuş Pilav" başlıklı yazısında kendisi de benzer bir bellek yanılgısına düşerek, "Keşke insanlar bunu bilseler de ölmeye yatsalar Gülten Akın'ın dediği gibi" diye bir tümce kurmuş. Oysa "Ölmeye Yatmak", Adalet Ağaoğlu'nun bir romanının adıdır.

Üstün Yıldırım, "Okuru Önemsemek" başlıklı sonsözünde, "okuyan biri" olduğunu vurgulayarak kitapları çok önemsediğini, yazarların da okuru önemsemesi gerektiğini söylüyor; bu kitabı "özellikle genç yazarlara bir uyarı olacağı umuduyla" yazdığını belirtiyor.

Umarım öyle olur ve yalnızca genç yazarlar değil yazma uğraşındaki herkes bu kitaptaki eleştirilerden yararlanır.

attila.asut@gmail.com

 

27 MAYIS ŞİİRLERİ NÂZIM’I DA YOK SAYDILAR! KAVRAMLAR ÜZERİNE GÖRÜŞLER SAĞLIK TERİMLERİ SÖZLÜKÇESİ EKONOMİ TÜRKÇEYİ DE VURDU! DİLSEVERLER YAZIYOR LİBERALDEN LİBOŞA… KİRLETİLMİŞ SÖZCÜKLER KKTC’NİN GÜNDEMİNDE ŞEFTALİ KEBABI VAR! SÖZCÜKLER DE KİRLENİR! DİLCİLER, “OLGU” VE “BULAŞ” İÇİN NE DİYOR? TARTIŞILAN SÖZCÜK: “BULAŞ” SÖZCÜKLER TEK ANLAMLI DEĞİLDİR TÜRKÇESİ VARKEN… KORONA SORULARI KORONA DEYİŞLERİ CEM, CAMİ, CEMAAT… KORONA SÖZLÜĞÜ “DOLAYIM” SÖZCÜĞÜ “MEDYA”YI KARŞILAR MI? “SOSYAL MEDYA” DEDİKLERİ… ANAMIN SÖZLERİ “BABAANNEMİN LÜGATİ” KISA TÜMCE UZUN TÜMCEYİ DÖVER! “SÖZCÜKTE TÜMCE YANLIŞI” OKURU SOĞUTAN YANLIŞLAR DURAKSATAN YAZIM KONULARI BİRİLERİNİN “FİKRİ GELMİŞ”! YABANCI SÖZCÜKLERE TÜRKÇE KARŞILIKLAR “ÇILGIN PROJE”NİN ADI BİLE YANLIŞ! ÇİLEDEN ÇIKARAN YANLIŞLAR!
 
1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10
 8 :
 

Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı

BİZHABERİZ BAĞIMSIZ HABER PORTALI | Bizhaberiz.net © 2018 | Son Güncelleme : 11.07.2020 - 04:18:00 | Şu an 214 kişi online | Kullanım Koşulları