Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı  
ANA SAYFABİZHABERİZREKLAM
   
SÖZCÜKLERİN YAZIMI NEDEN FARKLI?
İÇERİK
BAŞLIKLAR

Attila AŞUT

Geçen hafta yabancı dillerden Türkçeye giren kimi sözcüklerin yazımındaki değişikliklere değinmiştik. Yazılışı değişen sözcükler yalnızca yabancı kökenliler değil. Zamanla öz Türkçe sözcüklerin yazımında da değişiklikler oluyor. Bu değişiklikler daha çok, ayrı yazılan sözcüklerin birleştirilmesi biçiminde gerçekleşiyor. Örneğin daha önce ayrı yazıldıklarına tanık olduğumuz anadili, anaarı, anaatardamar, anabaşlık, anabilim, anacadde, anadüşünce, alınyazısı, altbaşlık, altgeçit, altsınıf, altyazı, arabaşlık, arakat, bibergazı, ipekböceği, işhanı, köşeyazarı, köşeyazısı, külrengi, malvarlığı, önbilgi, önçalışma, sıradışı, sözbirliği, sözkonusu, üstgeçit, yüzkarası gibi sözcüklerin, Dil Derneği'nin Yazım Kılavuzu'nda artık bitişik yazıldığını görüyoruz.  

Yazımı değişen sözcüklerden zaman zaman örnekler verdiğimizde, kimi okurlar, "İyi ama bu sözcükler TDK'nin Güncel Türkçe Sözlük'ünde ayrı yazılıyor" diye uyarıyor.

Bu köşede, 12 Eylül sonrası Türk Dil Kurumu'nun yazım anlayışıyla Dil Derneği'ninkinin uyuşmadığını defalarca dile getirdim. Eskiden işimiz kolaydı. Çünkü TDK, bu alanda tek yetkin ve yetkili kurumdu. TDK'nin sözlükleri ve yazım kılavuzları hepimiz için bağlayıcıydı. O kurumda gerçek dilciler, dilbilimciler çalışır; yabancı sözcüklere Türkçe karşılıklar arar; özellikle değişik bilim dalları için hazırladıkları "terim sözlükleri" büyük bir boşluğu doldururdu.

12 Eylül faşist darbesi bu kurumu dönüştürdü ve Türkçe sahipsiz kaldı. Dil Derneği, 1987 yılında TDK'nin eski üyeleri ve yöneticilerince bu gidişe dur demek için kuruldu.     

İslamcı ve Osmanlıcı kuşaklar yetiştirmeyi başat görev sayan AKP Hükümeti, içi boşaltılmış olan Türk Dil Kurumu'nu amacından iyice saptırdı. TDK artık bağımsız ve bilimsel bir kurum değil, bürokratik bir resmi devlet dairesidir.

Ben bu ayrışmada doğal olarak Dil Derneği'nin yanındayım. Dolayısıyla yazılarımda bu kurumun yayınlarını temel alıyor, okurlarıma da Dil Derneği'nin sözlük ve yazım kılavuzlarını salık veriyorum. Ancak Dil Derneği'nin, yazım değişiklikleri konusunda kamuoyunu önceden bilgilendirmemesi, değişen sözcüklerin dizelge ve gerekçelerinin kılavuzların yeni baskılarında yer almaması büyük bir eksikliktir. Bu durum, Dil Derneği'nin önceki kılavuzlarını kullananları yanılgıya düşürüyor. Ama daha da önemlisi, Türkçenin yazımı konusunda TDK ile Dil Derneği arasındaki iki başlılığı giderecek ortak bir çözümün bulunamamasıdır. Hepimizi kaygılandıran yazım kargaşasının başlıca nedeni budur.

* * *

HAFTANIN NOTU

Edebiyata ‘Virüs' bulaştı!

2019 yılının son çeyreğinde, yazın ortamına yeni bir dergi katıldı: "Virüs". Süreli bir yayın olmasına karşın, "Üç Aylık Kültür-Sanat ve Edebiyat Ortak Kitabı" olarak sunulmuş okura. Islık Yayınları'nın sahipliğinde çıkıyor. Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Fahri Özdemir, Yayın Yönetmeni Tozan Alkan. Editörler arasında Şeref Bilsel, Neslihan Önderoğlu ve Özge Cengiz adlarını görüyoruz. Dergi logosunu ise Habip Aydoğdu yapmış...

Virüs, Ekim-Kasım-Aralık 2019 dönemini kapsayan ilk sayının önsözünde çıkış amacını şöyle açıklıyor:

"Biz yerel ve evrensel olanı, karıncanın su içtiği yerde görüyoruz. Yunus Emre'den Neruda'ya, Pir Sultan Abdal'dan Eluard'a, Karacaoğlan'dan Kavafis'e, Dadaloğlu'ndan Mayakovski'ye, Nâzım'dan, Dağlarca'dan, Tanpınar'dan, Sait Faik'ten, Turgut Uyar'a, Gülten Akın'a, Lorca'dan, Füruğ'dan Kafka'ya ve daha nice dünyalara uzanacak olan bir yolculuğa çıkıyoruz hep birlikte. Her dergi ya da ortak kitap biriciktir. ‘Virüs' de farklılığını zamanla belirleyecektir. Yenilenerek devam etmenin, edebiyatı diri tutan temel özelliklerinden biri olduğuna inanıyoruz. Uzun manifestolara gerek yok. Biz şunu söylemekle yetinelim: Yetkin isimlerle gençleri, ustalarla yola çıkmış, yoldan yeni çıkmış gönülleri bir araya getirip kültür, sanat ve edebiyat zemininin kalıcı bir resmini çizmeye çalışacağız üç ayda bir. Bunu yaparken nitelikli, özgün ürünlerden taviz vermeden metne bakmaya çalışacağız."

Virüs, 334 sayfa. Ederi 50 TL. Yazışma adresi: virus@islikyayinlari.com

attila.asut@gmail.com

 

SÖZCÜKLER YASAKLANAMAZ! SESSİZ HARFLERİN OKUNUŞU KORONAYI DA KENDİMİZE BENZETTİK! KORONADAN SONRA… ATASÖZLERİNDEN ANLAM ÇIKARMAK İNADINA… ADALET ARANIYOR! SACAYAĞI ÜÇ AYAKLIDIR! DİL YÂRESİ “SOSYAL MESAFE”DEN “YANDAŞ BASIN”A CEMAL SÜREYA’NIN 555K ŞİİRİ 27 MAYIS ŞİİRLERİ NÂZIM’I DA YOK SAYDILAR! KAVRAMLAR ÜZERİNE GÖRÜŞLER SAĞLIK TERİMLERİ SÖZLÜKÇESİ EKONOMİ TÜRKÇEYİ DE VURDU! DİLSEVERLER YAZIYOR LİBERALDEN LİBOŞA… KİRLETİLMİŞ SÖZCÜKLER KKTC’NİN GÜNDEMİNDE ŞEFTALİ KEBABI VAR! SÖZCÜKLER DE KİRLENİR! DİLCİLER, “OLGU” VE “BULAŞ” İÇİN NE DİYOR? TARTIŞILAN SÖZCÜK: “BULAŞ” SÖZCÜKLER TEK ANLAMLI DEĞİLDİR TÜRKÇESİ VARKEN… KORONA SORULARI KORONA DEYİŞLERİ CEM, CAMİ, CEMAAT… KORONA SÖZLÜĞÜ “DOLAYIM” SÖZCÜĞÜ “MEDYA”YI KARŞILAR MI?
 
1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10
 8 :
 

Bizhaberiz Bağımsız Haber Portalı

BİZHABERİZ BAĞIMSIZ HABER PORTALI | Bizhaberiz.net © 2018 | Son Güncelleme : 26.09.2020 - 12:26:58 | Şu an 161 kişi online | Kullanım Koşulları